Αθήνα
Περιοδική συννεφιά
8°C
 

Καρκίνος του μαστού: Μια επιθετική παραλλαγή πυροδοτεί ένα κυνήγι για θεραπείες

Καρκίνος του μαστού: Ο τριπλά αρνητικός καρκίνος του μαστού είναι μια δύσκολα αντιμετωπίσιμη μορφή που αντιπροσωπεύει το 15% του συνόλου των περιπτώσεων, με τις ελπίδες ανάκαμψης να αναδύονται από χημειοθεραπευτικά φάρμακα που διεγείρουν το ανοσοποιητικό σύστημα και άλλα που προκαλούν την εμφύτευση των καρκινικών κυττάρων. Ο καρκίνος του μαστού είναι ο πιο συχνός τύπος στις γυναίκες και, μόνο στην Ευρώπη, προκαλεί σχεδόν 92.000 θανάτους ετησίως. Αν και ο αριθμός αυτός είναι αναμφίβολα υψηλός, τα ποσοστά επιβίωσης βελτιώνονται. Οι πρόοδοι στην πρόληψη, την ανίχνευση και τη θεραπεία σημαίνουν ότι ένας ασθενής έχει πλέον 90% πιθανότητες επιβίωσης. Αλλά μια ιδιαίτερα επιθετική παραλλαγή αντιστρατεύεται την τάση: ο τριπλά αρνητικός καρκίνος του μαστού (TNBC), που ονομάστηκε έτσι επειδή στερείται τριών ειδών κυτταρικών πρωτεϊνών. Οι όγκοι αυτής της κατηγορίας αντιπροσωπεύουν περίπου το 15% των περιπτώσεων καρκίνου του μαστού και οι προοπτικές είναι πολύ χειρότερες από ό,τι για τους άλλους τύπους.

Τριπλό πρόβλημα

Οι όγκοι αναπτύσσονται ταχύτερα, εξαπλώνονται συχνότερα πριν ανακαλυφθούν και είναι πιθανότερο να επανέλθουν μετά τη θεραπεία. Και όταν ο τριπλά αρνητικός καρκίνος του μαστού TNBC επανεμφανίζεται σε άλλα όργανα, είναι πιθανός ο πρόωρος θάνατος, με τα ποσοστά επιβίωσης να φτάνουν το 11%. Επί του παρόντος, δεν υπάρχει ειδική θεραπεία για τον τριπλά αρνητικό καρκίνο του μαστού TNBC. Η αντιμετώπιση συνήθως περιλαμβάνει χειρουργική αφαίρεση του όγκου και στη συνέχεια ένα κοκτέιλ χημειοθεραπευτικών φαρμάκων που είναι γνωστό ότι δρουν κατά άλλων τύπων καρκίνου. Συχνά, ωστόσο, τα αποτελέσματα είναι αποσπασματικά και προσωρινά. “Μετά από κάποιο χρονικό διάστημα, ο οργανισμός συχνά δημιουργεί άμυνες ενάντια σε αυτό το κοκτέιλ και δεν λειτουργεί πλέον”, δήλωσε η Δρ Andreia Valente, συν-συντονίστρια ενός προγράμματος για την εξεύρεση θεραπειών για τον τριπλά αρνητικό καρκίνο του μαστού TNBC. “Όταν συμβαίνει αυτό, ο όγκος γίνεται συνήθως ανθεκτικός σε πολλαπλά φάρμακα, δηλαδή δεν ανταποκρίνεται σε κανένα άλλο είδος χημειοθεραπείας, και ο καρκίνος γίνεται τότε πολύ επιθετικός”. Η Δρ Valente, η οποία εργάζεται στο Πανεπιστήμιο της Λισαβόνας στην Πορτογαλία, και η ερευνητική της εταίρος Δρ Helena Garcia συντονίζουν το CanceRusolution, μια μονοετή πρωτοβουλία Women TechEU που θα διαρκέσει έως το τέλος Μαΐου 2023.

Σπάνιο μέταλλο

Οι προσπάθειες επικεντρώνονται στο ρουθήνιο, ένα σπάνιο, αργυρόλευκο μέταλλο που είναι γνωστό ότι είναι καλά ανεκτό από τον ανθρώπινο οργανισμό. Από τα πρώτα πειράματα, φαίνεται ότι το φάρμακο με βάση το ρουθήνιο που έχει αναπτύξει η ομάδα έργου τόσο σταματά την ανάπτυξη των κυττάρων τριπλά αρνητικού καρκίνου του μαστού TNBC όσο και την εξάπλωσή τους. Ένας δεύτερος γύρος δοκιμών, αυτός σε ζώα, πρόκειται να ξεκινήσει σύντομα. Παράλληλα με αυτές, οι ερευνητές θα αναλύσουν το προφίλ ασφάλειας του φαρμάκου, ώστε να διασφαλίσουν ότι είναι τοξικό για τα καρκινικά κύτταρα αλλά ακίνδυνο για τον υπόλοιπο οργανισμό. Η χημειοθεραπεία είναι διαβόητη για τις βάναυσες παρενέργειές της που κυμαίνονται από ναυτία και έλλειψη όρεξης έως εξάντληση και τριχόπτωση επειδή τα φάρμακα που επιτίθενται στα ταχέως αναπτυσσόμενα κύτταρα ενός όγκου συνήθως σκοτώνουν και τα υγιή κύτταρα. Τα πρώτα αποτελέσματα της CanceRusolution υποδηλώνουν ότι ένα φάρμακο με βάση το ρουθήνιο θα προκαλούσε λιγότερες παρενέργειες στους ασθενείς, επειδή τα υγιή κύτταρα φαίνεται να μην επηρεάζονται. “Μέχρι στιγμής, από άποψη τοξικότητας, το προφίλ του φαρμάκου φαίνεται καλό”, δήλωσε ο Δρ Γκαρσία. “Οι μελέτες μας δείχνουν ότι 24 ώρες μετά τη χορήγηση του φαρμάκου, υπάρχει υψηλή συγκέντρωση της ένωσης στον όγκο, αλλά στο περιβάλλον αίμα και στα ούρα έχει σχεδόν εξαφανιστεί. Αυτό σημαίνει ότι οι δευτερογενείς επιδράσεις του φαρμάκου μας θα πρέπει να είναι χαμηλές”.

Χαρακτηριστικά κυττάρων

Ένα υγιές κύτταρο του μαστού είναι γεμάτο με υποδοχείς-πρωτεΐνες που εκφράζονται στην επιφάνεια του κυττάρου. Αυτοί του επιτρέπουν να ανταποκρίνεται στις ορμόνες (για παράδειγμα, μεγεθύνοντας κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης) και σε άλλα ζωτικά μόρια που εμπλέκονται στον έλεγχο του τρόπου με τον οποίο το κύτταρο αναπτύσσεται, διαιρείται και επιδιορθώνεται. Τα περισσότερα καρκινικά κύτταρα διαθέτουν επίσης υποδοχείς. Για να γίνει ακριβής διάγνωση, ένας κλινικός ιατρός θα αναλύσει ένα δείγμα νοσούντος ιστού του μαστού για να ανακαλύψει ποιοι υποδοχείς -γνωστοί ως βιοδείκτες σε αυτό το πλαίσιο- εκφράζονται. Τρεις βιοδείκτες βρίσκονται συνήθως στους όγκους του μαστού και έχουν αναπτυχθεί φάρμακα που στοχεύουν και τους τρεις. Αλλά ο τριπλά αρνητικός καρκίνος του μαστού TNBC αποτελεί εξαίρεση. Δεν διαθέτει κανέναν από αυτούς τους βιοδείκτες και, ως εκ τούτου, δεν παρέχει καμία προφανή οδό για το σαμποτάρισμα της ανάπτυξης του όγκου.

Προσέγγιση δούρειου ίππου

Το φάρμακο που ανέπτυξε η ομάδα στην Πορτογαλία παρακάμπτει αυτό το πρόβλημα με την παροχή του φαρμάκου ως νανοσωματίδιου που εισέρχεται στον όγκο μέσω ελαττωμάτων στο σύστημα παροχής αίματος του όγκου. Μόλις εισέλθει στο εσωτερικό του, ανοίγει, σε στυλ δούρειου ίππου, για να απελευθερώσει το δραστικό συστατικό. Αυτό στοχεύει ένα εντελώς διαφορετικό συστατικό των κυττάρων τριπλά αρνητικού καρκίνου του μαστού TNBC τον κυτταροσκελετό: το πολύπλοκο δίκτυο αλληλοσυνδεόμενων πρωτεϊνικών νηματίων που γεμίζει το εσωτερικό του κυττάρου και λειτουργεί ως σκαλωσιά. “Το φάρμακο καταστρέφει στη συνέχεια τα θεμέλια του κυττάρου”, δήλωσε η Δρ Γκαρσία. “Χωρίς έναν λειτουργικό κυτταροσκελετό, το κύτταρο δεν έχει τρόπο να επιβιώσει. Διαλύεται”. Με τη νέα χρηματοδότηση, οι ερευνητές πιστεύουν ότι το φάρμακό τους θα μπορούσε να είναι έτοιμο για αξιολόγηση σε ανθρώπους εντός δύο ετών.

Διαφορετική ομάδα

Η θεώρηση του τριπλά αρνητικού καρκίνου του μαστού TNBC ως ενός μόνο τύπου καρκίνου του μαστού είναι  υπεραπλούστευση. Στην πραγματικότητα πρόκειται για μια εξαιρετικά ποικιλόμορφη ομάδα καρκίνου. Οι ερευνητές, ωστόσο, δεν διαθέτουν ταξινόμηση των υποτύπων. Η ύπαρξη μιας τέτοιας ταξινόμησης θα τους επέτρεπε να εντοπίσουν νέους βιοδείκτες που, όπως ελπίζουν, θα άνοιγαν το δρόμο για νέες προσαρμοσμένες θεραπείες. Η ταξινόμηση των ασθενών ανάλογα με τον ακριβή χαρακτήρα του όγκου τους και η αναζήτηση νέων στόχων για τις θεραπείες του τριπλά αρνητικού καρκίνου του μαστού TNBC αποτελούν πυλώνες ενός άλλου έργου-P70-IMMUNEBREAST. Αφού μελέτησαν 350 δείγματα καρκινικών ιστών, οι ερευνητές του έργου επινόησαν ένα σύστημα ταξινόμησης με βάση το πόσο “κινάση” -ένα ένζυμο και άλλος βιοδείκτης καρκίνου- εκφράζεται από έναν όγκο. Προηγούμενη έρευνα έδειξε ότι ένα συγκεκριμένο είδος κινάσης, η P70S6K, βρίσκεται σε υψηλά επίπεδα στους όγκους του τριπλά αρνητικού καρκίνου του μαστού TNBC. “Αυτό που μας ενδιαφέρει είναι η σχέση μεταξύ αυτής της κινάσης και της ανοσολογικής απόκρισης του οργανισμού”, δήλωσε η ερευνήτρια Dr. Rebeca Jimeno. “Οι όγκοι αναπτύσσονται στο σώμα μας και -όταν όλα πάνε καλά- το ανοσοποιητικό μας σύστημα τους αναγνωρίζει και τους καταστρέφει”. Το μεγάλο ερώτημα είναι γιατί αυτό το σύστημα μερικές φορές αποτυγχάνει.

Η οπτική γωνία του ανοσοποιητικού συστήματος

Η Δρ Jimeno, η οποία εδρεύει στο Ισπανικό Εθνικό Κέντρο Έρευνας για τον Καρκίνο, διαπίστωσε ότι όταν εκφράζονται υψηλά επίπεδα της κινάσης P70S6K σε έναν όγκο βρίσκονται λιγότερα κύτταρα Β. Τα Β κύτταρα αναγνωρίζουν, διεισδύουν και τελικά καταστρέφουν τα καρκινικά κύτταρα. Με άλλα λόγια, η P70S6K επιτρέπει στον καρκίνο να κρύβεται από το ανοσοποιητικό σύστημα και να αναπτύσσεται ανενόχλητος. Ένα από τα επόμενα ερευνητικά βήματα είναι η εύρεση ενός κατάλληλου αναστολέα για αυτή την κινάση. “Τα φάρμακα δοκιμάζονται, αλλά υποψιάζομαι ότι θα περάσουν μερικά χρόνια μέχρι να βρεθεί ένας που να είναι καλά ανεκτός από τον οργανισμό”, δήλωσε ο Δρ Jimeno.

Είναι αισιόδοξη ότι τελικά θα βρεθεί θεραπεία.

“Προσπαθούμε τόσο σκληρά να βρούμε μια λύση για αυτή την ανεκπλήρωτη ανάγκη και είμαι σίγουρη ότι με ένα κομμάτι της έρευνας τη φορά, θα το πετύχουμε”, δήλωσε η Δρ Jimeno.

ΠΗΓΗ

Κοινοποίησε το

ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ